#BLOGUMADOKUNMA

Digiturk yüzünden olanlar sonucu, bu sabahtan beri ha kapandı ha kapanacak diye yüreğimiz ağzımızda, sinirlerimiz tepemizde bekleşiyoruz. Sanırım olanları herkes duymuştur artık. Bakalım, son saniyeye kadar devam edeceğiz.

Facebook sayfası

ÇANAK-ÇÖMLEK PATLADI

Cengiz Semercioğlu'nun bugünkü Hürriyet Kelebek'teki köşesinde bir yazı var: "Başbakan'ın Çanak-Çömlek Dediği". İlginç.


Başbakan’ın çanak-çömlek dediği
Başbakan Erdoğan, Yenikapı-Üsküdar arasını Boğaz’ın altından birleştirecek Marmaray projesinin neden geciktiğini anlatırken “Çanak, çömlek çıktı diyerek bizi 3,5 yıl oyaladılar” dedi...
Tarihi esere ancak sokaktaki adam çanak-çömlek küçümsemesiyle yaklaşabilir.

Başbakanlar ise yönettikleri ülkenin tarihini bu tür söylemlerle aşağılamamalı. Bir siyasetçi olarak kendisine dehak vermiyor değilim...
Şu Marmaray’ın, 12 Haziran seçimlerinden önce açılışı yapılsaydı...
Mayıs sonu gibi tam havalar ısınırken açılış töreni Ak Parti şenliğine çevrilseydi...
Marmaray dört dörtlük bir seçim yatırımı olsaydı... Ne güzel olurdu değil mi?.. Ama çanak-çömlek diyerek bunu engellediler!
Başbakan’ın çanak-çömlek dediği nedir biliyor musunuz?
- 36 adet gemi batığı... Dünya üzerinde, karada ahşap batık bulmak tam bir mucizedir. Yenikapı’da bu bulundu,eski Theodosius limanı ortaya çıktı. Bu gemiler tek tek belgelendi.
- Neolitik döneme yani M.Ö 8000’lere ait kalıntılar bulundu. Bu İstanbul’un tarihini değiştirip, 1000 yıl öncesindenbaşlattı.
- Yenikapı’da 13. yüzyıla tarihlenen bir kilise, Üsküdar ayağında 12. yüzyıla tarihlenen bir yapı bulundu.
- M.Ö 4 ve 13. yüzyıl arasında kalıntıların çıktığı “100 Ada” denilen bölgenin “yerinde korunmasına” karar verildi.Yani burada yapılacak olan istasyon bir “müze istasyon” olacak. Binlerce yıllık tarihin içinden geçerek metroya bineceğiz.
- Bölgede sadece arkeologlar değil, zoologlar, jeologlar, botanikçiler de dahil olmak üzere dünyadan pek çok bilim insanı çalıştı. Çünkü hayvan, bitki kalıntısı da dahil olmak muhteşem bir zenginlik ortaya çıktı.
- Bunun yanı sıra sayıları 10 binleri geçen sikke, keramik, heykel, mezar kalıntıları, Başbakan’ın deyimiyle çanak-çömlek bulundu.
- 2008’de dünya çapında bilimsel sempozyum düzenlendi, sergi açıldı, belgeselleri çekildi.
Tüm bunlar ortaya çıkmışken biz ne yapsaydık?
Allioni’de olduğu gibi üzerini kumla kapatıp metroyu geçirse miydik? Yoksa Taliban’ın yaptığı gibi tarihi eserleribombalayıp yola devam mı etseydik?..
Başbakan’ın dediği gibi bu yüzden proje 3,5 yıl gecikti, belki milyonlarca dolar zarar ettik ama bir tarihi dekurtardık...
İyi ki bu ülkenin bilim insanları var.
Roma farklı mı
Ben Başbakan Erdoğan’ın “Çanak çömlek diyerek bizi engellediler” demesi yerine...
“Marmaray 3,5 yıl gecikti ama İstanbul’da binlerce yıllık tarihin üzerine oturuyoruz. İğneyle kuzu kazıyoruz. Tarihi kalıntıları kurtararak Marmaray’ı inşa ediyoruz. Bu yüzden gecikiyoruz” demesini beklerdim...
Böyle dese ne kaybederdi?.. Tam aksine büyük puan toplardı. Hadi modern esere ucube dedi, bari tarihi esereçanak-çömlek demeyen bir başbakanımız var diye alkışlardık.
Bakın bizim gibi tarihin üzerinde oturan Roma’ya.
Ben ne zaman gitsem bitmeyen bir metro kazısı var Roma’da. 2015’te bitecek.
Bizim gibi su altından falan da geçirmiyorlar, kısa bir güzergahı 10 yılda bitirecekler. Ben 2005’te gittiğimdeRoma’da şu yazıyı gözlerimle gördüm: “Metro çalışması için arkeolojik kazı çalışması...” Metroyu kazmadan öncearkeolojik kazı yapıyor adamlar. Çok önemli tarihi eser çıkarsa ona göre güzergah belirliyorlar.
İstanbul’u çölün üzerine kurulan Las Vegas gibi inşa edemezsiniz...
Bu yüzden de “çanak-çömlek patladı” deyip geçemezsiniz.

CAMELOT İLK BÖLÜM İNCELEMESİ:NASIL BAŞLADI?

Önceki gün bahsettiğim üzere Starz'ın Camelot'u ilk bölümüyle seyirci karşısına çıktı. Aylardır teaserları nette dönen dizinin ilk bölümü vaadedilen görüntüleri ve oyuncuları ile şimdilik hızını almaya başlamış bir şölen tadındaydı. Kurban mı yoksa sadece ezilmeye çalışılmış haklı bir kadın mı olduğu konusunda bir türlü bir mutabakata varılamayan Morgan Le Fey rolünde Eva Green resmen kendini bulmuş gibi. Kışkırtıcı, ürkütücü, tehdit edici ve bir o kadar da kırılgan, güzel görünüyor. Zaten ilk onunla tanışıyoruz. 15 yıllık manastır sürgününden sonra gelip, babası Uther Pendragon'dan kendisini yeniden saraya kabul etmesini istiyor. Ama kral kararlı, onu kovuyor. Bu sırada Morgan'ın, kendi annesinin ölümünden hemen sonra babasıyla evlendiği için ölesiye nefret ettiği kraliçe Igranie'le tanışmış oluyoruz. Claire Forlani iyi bir seçim gibi duruyor.

Babasına iyice içerleyen Morgan - ki bu sırada krallığın tek yasal varisinin kendisi olduğunu düşünüyor, Arthur'da hiçbir şekilde haberi yok- sihirle yüzünü değiştirip, kralı yemek yoluyla zehirliyor. Uther'ın ölüm döşeğinde Merlin yetişiyor ama onu kurtaramıyor. Joseph Fiennes'in çizdiği Merlin portresi oldukça değişik. Saçı kazınmış, oldukça dinç, orta yaşının en güçlü döneminde gayet de kendisi kral olabilecekmiş gibi bir Merlin ortaya koymuş Fiennes. Fiziksel olarak böyle olmasının yanısıra, bu Merlin kendi espri anlayışına sahip, genç görünse de sanki içinde kaldıramayacağı ağırlıktaki fırtınaları taşıyormuş gibi görünüyor. Fiennes'in bu Merlin'i ne kadar ileriye götürebileceğini hep birlikte göreceğiz.
Arthur'sa havai, kız peşinde bir delikanlı olarak gösterildi ilk bölüm itibariyle. Buna karşın yuvarlak masanın Sir Kay'i olacak Kay ise yere sağlam basan genç adam rolünde. Jamie Campbell Bower'ın Arthur'u ve Peter Mooney'nin Kay'i şimdilik idare eder.

Hikayenin ana hatları Le Morte D'Arthur'da anlatıldığı gibi. Bu bölümde Morgan kral Uther'dan ters yüz görünce onu zehirledi ve yerine geçme umuduyla Orkney Kralı Lot'a evlilik yollu yandaşlık önerdi. Ayrıca Igranie'ni sürgüne gönderdi. Bu sırada Merlin, seneler evvel bebekten götürüp Sir Ector ve karısına emanet ettiği Arthur'u bulmaya gitmişti. Tahta geçirmek üzere Arthur'u almaya gitti bu şekilde ancak Arthur, kardeşi olarak bildiği Kay'i de yanında götürmek istedi. Bu şekilde Merlin, Arthur ve Kay birkaç günlük bir yolculuğun ardından Roma döneminde yapılmış ancak artık harabe olarak duran antik Camelot kalesine geldiler. Merlin etrafa haber salmıştı, kral olarak tanınması için Arthur'un, istekli olanlar gelsin diye. Brastias, Leontes, Palamides ve Pelinor Arthur'a bağlılıklarını sundu. Ancak üvey kardeş Morgan ve onun müttefiki kral Lot kabul etmedi. Bu arada Arthur'un rüyası aracılığıyla meşhur Guinevere'i de görmüş olduk. Mists of Avalon'da seneler önce Morgan Le Fey'in çocukluğunu canlandırmış olan Tamsin Egerton, Guinevere olarak çok iyi şeyler yapacağa benziyor. Ormanda kendisine saldırdığı için öldürdüğü adam Lot'un oğlu çıkınca Arthur, annesi olarak bildiği Sir Ector'un karısının gözleri önünde Lot tarafından öldürülmesini izledi. Böylece taraflar birbirlerine açıkça savaş ilan etti. Tabi Kral Lot rolünde de James Purefoy var. (Ben bu adamı her görüşümde hep tanıdık birine benzetiyorum ama bir türlü çıkaramıyorum, hep böyle oluyor sanki aileden eş dost akrabadan biriymiş gibi.)
Bu arada dizinin yazarı olarak görünen isim Tudors'u bize 4 sezon izlettiren ve Cate Blanchett'lı Elizabeth filmlerinin de aynı zamanda yazarı olan Michael Hirst.
İlk bölümde taşları yerine koyan Camelot, bakalım bundan sonrasını ne yapacak?

{2011 Oscarları} NEVERLAND'DEN AKADEMİYE SELAM OLSUN (BÖLÜM 2)

Bölüm 1'de kaldığımız yerden devam:
6) The King's Speech

Şimdiki İngiltere kraliçesi Elizabeth'in babası 6.George meğerse kekemeymiş. Taht hakkı balına buna düşmüş, bu yüzden de senelerce konuşma terapistinin yardımıyla olayı idare etmiş. Hikaye bu. Yine yaşanmış, gerçek bir durumu anlatan filmlerden. Bana öyle çok büyütülecek birşeymiş gibi gelmeyen bu hikaye, kendinden ve herşeyden ölesiye korkan bir kekemeden bir kral çıkaran Colin Firth'ün, yeteneğini sımsıcak ukalalığıyla birleştirip bir kralın tek dostu olabilmeyi başaran Geoffrey Rush'ın ve normalde ne kadar manyak olduğunu bildiğimiz kendi kişiliğini tamamen bırakıp adeta monarşinin tıkır tıkır düzeneği için doğmuş gibi davranabilen Helena Bonham Carter'ın gücünü arkasına alıp ortaya etkileyici olmayı başarabilen bir film olarak çıkmış. Beni gene öyle fazla "ooo, yuh,..."bilmem ne ettiren bir film olmadı. İstedim, olabilirdi de ama sanırım artık bu aslında kral olmak istemeyen ama olmak zorunda kalan, çok utangaç çok gözardı edilmiş ama içinde aslan yatan, en başına en kötü tercih gibi görünüp de esasında olayın sonunda en iyisi haline gelen olağanüstü insanların anlatımları beni sıktı. Ya da o kadar alıştım ki zaten böyle olmasına, müthiş işler başaran karakter gerçek de olsa, artık pek bir etkileyiciliği yok benim için. Bu yüzden filme hakkını veriyorum ama hikayeden dolayı değil. "Sinema"ruhundan dolayı.
Colin Firth neredeyse tek aday. Film de arkasına aldığı bu dalgayla ödül için güçlü bir aday. Javier Bardem'e artık ne yaptığında ödül verecekler, bilemiyorum.
7) The Social Network

Hikayeyi hepimiz biliyoruz. 84'lü Mark Zuckerberg adında bir çocuk, bilgisayarıyla oynarken Facebook dediğimiz şeyi yarattı ve artık dünya üzerinde hayat yok, facebook üzerinde hayat var. David Fincher'ın filmiyse tüm bu cazibenin arkasındaki birkaç senenin ve birkaç insanın hikayesini anlatıyor. Orda burda neden bu filme bu kadar yüklenildiğini anlayabilmiş değilim. Ne var yani facebookun kuruluşunu anlatıyorsa film? Bir İngiliz tahtı serüveni değil evet ya da kendini harap eden psikopat bir balerinin süzülüşü de değil. Aksine daha iyisi, bugünkü bir gerçeği gösteriyor tüm çıplaklığıyla. İnsan doğasının içini gösteriyor. Bugün, gençliğin nasıl yetişmiş olduğunu, derdinin neler olmaya doğru yol aldığını anlatıyor. Olayın gayet içinde bir insan olduğumdan dolayı belki, daha da çok koydu bana, bilemiyorum.
En iyi film dalında bir diğer olasılık. Altın Küre de aldı, artık Akademi şaşırtmaz herhalde.

8) Toy Story 3
Geçen sene en iyi film dalı aday sayısının 10'a çıkartılması ile açılan bir kategori bu. Ben öyle adlandırıyorum artık. Bir tane animasyonu da en iyi film adayları arasına yazıyorlar ama hiçbir şekilde orada olduğuna dair film his vermiyorlar. Hep birlikte bir görmezden gelme durumu. Akademi üyelerinin izlediğini bile sanmıyorum. Muhtemelen gönderilen cdlerin arasından ayıklayıp, çocuklarının torunlarının odasına koyuyorlar. Tamam ben de büyük bir animasyon fanı değilim, böyle insanlar olmasına rağmen. Tuhaf da bulmuyorum olmasını. Çünkü aklı başında hiçbir sinema izleyicisi animasyonun son on yıl içinde geldiği noktayı inkar edemez. Senaryo açısından bence her zaman ilerideydi animasyonlar ama artık her açıdan da böyle. Diğer "insanlı" filmler arasında ödül verilmesi bence de normal olmaz da, henüz...Ama şu da var ki izlediğim bu on film arasında beni ağlatabilen- evet ağlatabilen-  tek filmdi.

9) True Grit
Vahşi Batıda, daha doğrusu Amerikan İç Savaşı'nın bitiminin hemen ertesinde, 14 yaşındaki bir kız babasının katilinin peşinde orda oraya iz sürüyor, gangster kovalıyor, adam ikna ediyor, ticaret yapıyor ve 20-30 sene sonra bunu anlatıveriyor. Esasında çok etkileyici olabilecek bir hikayeyi, hem de elde oyuncu açısından en güzel malzemeler bulunurken nasıl böyle yapabilmiş Coen Biraderler ben çözemedim. Yani evet beğeneni çok, iyi de bir yandan bakınca ama bende uyandırdığı hiç bir yarım kalmışlık, bir tür al işte bir kaşık ama gerisi yok çanakta hissiydi. Anlamadım, denedim, filmi doğru düzgün izlemedim mi yoksa diye. Aklım başka bir yerde miydi falan dedim. Değildi, ciddi ciddi az geldi film. Vurucakmış gibi yapıp, geri çekildi. Dilimde de sadece Jeff Bridges'le Matt Damon'ı ve Josh Brolin'i izlemiş olmanın tadı kaldı.
En iyi film olmaz, Bridges'e de geçen sene ödül verdiler, en iyi kadın da Natalie'nin zaten.

10) Winter's Bone
İşte bu senenin beni en çok etkileyen Oscar adayı. İnanılmaz görüntüleri, sessizliği, gerçekliği, yanıbaşındaymışsınız gibi söylenen çalınan müziği ile -eğer ille de adaylar bunlarsa- ödülün verilmesi gereken tek film bence. Çoğunluğu önceden rol yapmamış yöre insanının oluşturduğu kadrosu...Ama özellikle Jennifer Lawrence.
17 yaşındaki Ree, psikolojik rahatsız annesi ve iki küçük kardeşinin tüm sorumluluğunun üzerine, uyuşturucu imal eden ve kaçak durumda olan babasının ipotek verdiği evlerini kurtarma çabasında, kendinden daha büyük ve çok acımasız bir dünyanın tam göbeğine dalıveriyor. Ne Catwoman o, ne de Wonderwoman. Sadece elinde amacı ve cesareti var. Ölesiye dayak da yiyor, en sert şekilde tehdit de ediliyor, göl dibindeki babasının cesedinden ellerini de kesiyor ama yılmıyor, bağırmıyor, şikayet etmiyor. Sessizce ekranda devleşiyor.
Aday olduğu 3 dalda da ödül verilmeyecek gibime geliyor.


Benim tahminlerim:
En İyi Film: The Social Network
En İyi Kadın Oyuncu: Natalie Portman
En İyi Erkek Oyuncu: Colin Firth
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu: Melissa Leo
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu: Christian Bale

Ben olsam:
En İyi Film: Winter's Bone
En İyi Kadın Oyuncu: Jennifer Lawrence
En İyi Erkek Oyuncu: Javier Bardem
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu: Helena Bonham Carter
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu: John Hawkes

Herşeyi bir yana, eğlenceli bir gece olsun hepimize. Amacı da bu değil mi zaten?

{2011 Oscarları} NEVERLAND'DEN AKADEMİYE SELAM OLSUN (BÖLÜM 1)

Artık gelenekselleşmiş olduğu üzere, bu sene de En İyi Film Oscar'ı adaylarını metanetle izledik, keyfini çıkara çıkara çiğnedik, inceledik.

1) 127 Hours

Aron Ralston, nisan 2003'te bir haftasonu kimseciklere neresine gittiğini haber etmeden kanyona koşmaya, bisiklet sürmeye, tırmanmaya vs.ye gitmiş. Acayip güzel ve eğlenceli geçmekte olan gününün ortasında bir yarıkta birden ayağı bir kireç kayasına basmış, kayayla birlikte yarıktan içeri yuvarlanmış. Yuvarlanma esnasında da sağ eli ve yaklaşık olarak kolunun dirseğine yakın bir yerine kadar olan kısmı kayayla yarık duvarı arasına sıkışmış. Kolunu hiçbir şekilde oradan kurtaramadan ve kimsenin ruhu duymadan tam 127 saat geçirmiş orada. Sonunda dandik kör çakısıyla kolunu kesip, kendini oradan çıkarmış da kurtulmuş. "Miş"li geçmiş zaman, çünkü gerçek bir Aron Ralston var ve onun hikayesine dayanarak çekilmiş bu film. Danny Boyle yönetmen koltuğunda, filmin tamamında ekranımızda olan başrol ise James Franco'nun.
Film esasında kolunu kesme bölümüne gelene kadar beni gayet eğlendirdi ama ne zamanki o kolu o kesmeyen çakıyla delmeye, kemiğini kırmaya, sinirlerini koparmaya çabalamaya başladı, bende herşey aydınlandı. "Anaa, bu herif cidden orda. Sıkışmış, harbiden insan öyle orda kalıverse nice olur hali ya?" Afakanlar basmaya başladı nitekim. Hiç huyum olmayan klostrofobi hain yüzünü gösterdi. Oturduğum yerde nefesim kesilmeye başladı, hele Ralston o siniri parmağıyla evirdi çevirdi buldu, koparmaya girişti, bende film koptu. Normalde hiçbir şekilde hiçbir filmde (tamam hiçbir demeyelim de çoğunda) iğrenmem, korkmam. Yani bir şekilde o gerçek-değillik hissini kaybetmem, aklımın bir köşesi hep bilir o ekrandaki salçadır sudur yağdır. Bu sebeple 127 Hours'da da ilk 70 dakika boyunca aklım gayet iyi durumdaydı. Ne zaman o "gerçekten de yaşamış ulan bunu" gerçekliği yüzüme çarptı, o zaman da aklım görevinii bıraktı. Demek ki Danny Boyle, bu gerçeklik durumunu yansıtabilmiş Franco'yla birlikte. James Franco En İyi Erkek Oyuncu'yu almaz biliyoruz, film de ödülü almayacak zaten.
2) Black Swan

Kuğu Gölü balesinin hikayesini bu filmle öğrenmiş oldum önce onu diyeyim de günah çıkarmış gibi olsun, tam olsun. Onca zaman yok Kuğu Gölü yok Fındıkkıran yok Aida falan duyarken en sonunda bunu öğrendim. Zavallı kızı kötü büyücü beyaz kuğuya çevirmiş, birine aşık olursa büyü bozulacakmış. O da tabi durmamış aşık olmuş beyaz atlı prense ama siyah kuğu da pek fettanmış, ayartmış prensi. Beyaz kuğu da ya seninim ya kara toprağın demiş. Filmin anlattığı da bu. Bildiğiniz, bir bale topluluğunun bu oyunu sergileme çalışmaları. Evet, esasında durum çok basit. Zaten psikopat olan, ezikliğini içinde taşıyan annesiyle yaşayan bir balerini sen tut, kocaman bir stresin altına sok, ondan sonra da ne oldu efendim, kız kafayı yedi. 100 dakika boyunca da onun nasıl kafayı yediğini anlatırlar ondan sonra böyle.
Natalie Portman çok sağlam oynamış olabilir, Darren Aronofsky çok manyak çekmiş olabilir tamam. Bir türlü ekranda deliren birinin anlatıldığı filmlerin neden bu kadar "oha" şeklinde karşılandığını anlayamıyorum. Gayet normal durum bir durum halbuki. Yani herhangi bir final-zamanı-üniversite-öğrencisinin ya da ösym-öncesi-senesindeki-lise-öğrencisinin falan performansı da Oscar'lık o zaman. Hayır cidden, deliren bir insanı canlandırmak bu kadar zor mu? Amerikalılara öyle görünüyor galiba. Ya da belki hakikaten benim kıskançlığım tuttu. Biz küçükken anamız babamız bale falan bilmezdi, sınav dansı öğrendik biz hep. Ondan artık yaş ilerledikçe böyle şeyler ortaya çıkıyor.
Natalie'ye doğum hediyesini aynen verecekler zaten. Filmse almaz.
3) The Fighter

90larda boksör olmaya çabalayan Micky Ward'ın, onun bağımlı ve ipsiz sapsız eski boksör ağbisi Dicky Eklund'un ve onların 7-8 tane olan kızkardeşleri, bunların hepsini doğurmuş olan annesi, bir tane baba ve mahallelilerin hikayesi. Ayrıca da benim için normaldışı bir sinema tecrübemin kaynağı. Boksu ne kadar anlamsız buluyorsam o kadar da filmini izliyorum, bir gariplik var bunda ama neyse. Hikaye gene gerçek, karakterler gerçek, durum gerçek. Yalnız bu sefer hakikaten bir boks filmi gibi olmayan bir boksör filmi var karşımızda. Zavallı adam resmen rakiplerinden yumruk yemiyor da, ailesiyle eşiyle dostuyla dövüşüyor. İnsan izlerken bile "yeter ya, bırak git hepsini ne halleri varsa görsünler" diye bas bas bağırası geliyor. İşte bu yüzden, bu noktada filmin benim için güzelliği ortaya çıkıyor, Mark Wahlberg'in sessiz, sakin ama bas bas anlatan Micky Ward portresi. Kendisi hala o içi boş aksiyon filmi insanları arasında görülür akademi tarafından ama olsun. Christian Bale her zaman işini yapıyor zaten. Onu gördük, takdir edeceğiz demekle birşey olmuyor. Önemli olan bunları görebilmek sayın akademi üyeleri!
Filme vermeyecekler heykeli büyük olasılıkla. Bale'e ise neredeyse kesin. Tabi Geoffrey Rush araya girmezse.
(Müziklerini de pek beğendiğimi söylemeden edemeyeceğim. Winter's Bone'la birlikte bu senekiler içinde en iyileriydi.)
4) Inception

Bu senenin Avatar'ı. Yüksek bütçeli, insanları en çok etkileyeni ama hiçbir ödül alamayacak olanı. Tabi beni utandırıp verebilirler de birkaç küçük birşey. Rüya içinde rüya içinde rüya...İnsanların rüyalarına müdahale etme durumu. Eminim herkesin aklına en azından bir kere düşmüş bir fikir. Ama para Nolan'da. Sinemayı işte bunun için yapıyorlar dedirten türden bir filmdi, iyiydi, hoştu, tadı yerindeydi. Ama ne olur artık Leo'yu bu yaşlarında görmeyelim. İnsanın kalbi elvermiyor görmeye, o Jack'imiz Dawson'ımız Leo'muzun böyle saçları geriye yalanmış İtalyan mafyası tipinde bir insan haline dönüştüğünü yaşlandıkça. Kader kısmet. Yapacak birşey yok. Marion Cotillard gördük en azından, içimiz aydınlandı. Joseph Gordon Levitt'in her daim takipçiyiz bu arada (bknz.HitRECJoe), Ellen Page'i  izlemek de keyifken.
5) The Kids Are Allright

Evli lezbiyen çiftimiz Nic ve Jules'un bir kızı, bir de oğulları var. Seneler evvel sperm bankasından yardımla. Çocuklar da zaman geliyor babayı bulalım mevzuuna giriyorlar. Biyolojik babayla görüşmeler başlıyor. Tanışma, iyi olma, ortamın karışması, kötü olma, işlerin eski haline dönmesi. Hikayenin gelişimi bu. Ama tuhaf bir biçimde filmin anlatmaya çalıştığı aile olma durumu ve bunun önemi. Ya da bana öyle etki etti. Değişikti, ama artık bir saniye daha Julianne Moore'un o kızıl suratını görürsem kusacağım. Hikaye anlatımı, oyunculuklar sorunsuz, temiz. Bence filmin iyi yanı Mia Wasikowska ve Mark Ruffalo. Nitekim Oscar için yetersiz.

REBEL WITHOUT A CAUSE (1955)

Sabit Uyarı: Bu ibarenin olduğu her bir film anlatısı-incelemesi,önceki senelere aitti.O yüzden "yok spoiler dı,yok efendime söyleyim film kritiğiydi başıydı sonuydu", yer alabilir, içinde geçebilir, birşeyler olabilir. Ben anlamam, demedi demeyin.

Her şeyin daha güzel olduğu zamanlar vardı, değil mi? 50-60 yıl öncesine ait bir şey gördüğünüzde siz de böyle düşünmez misiniz? Yani tabiki İkinci Dünya Savaşı'nı ya da ne bileyim ekmeğin karneyle dağıtılmasını kastetmiyorum ya da düşünmüyorum diyelim. İnsan nasıl geçmişine dönüp baktığında sadece iyi şeyler kalıyorsa aklında geriye hatırlanacak, tarihin öncesine de baktığımızda aynı şey gelmiyor mu başımıza? 50'lere gidince sizin de gözünüzün önünde o ince belli, dalgalanan uzun etekler, önlüğünü geçirmiş mutfakta tek kişilik fırın gibi çalışan anne figürleri (gerçi bu kısmı biraz ürkütücü gelebilir Stepford Wives imgesinden dolayı), ceket takım içerisinde erkekler, yeni yeni filizlenmiş asi gençlik idolleri, müzik-bolca rock'n roll-hem de en hasından...gelmiyor mu? Sanki herşey daha güzelmiş, sanki herşey daha bir canlıymış gibi hissettirmiyor mu dönüp bakınca, hangi on yıla olursa olsun?

Bana hep böyle geldiğinden midir nedir, 90'lardan önce yapılmış bir film gördüğüm her seferinde daha bir özen gösterme hali dadanır üzerime. Daha bir dikkatle gözlerimi dikerim ekrana, daha bir tapınırcasına takip ederim görüntü yönetmenini, her arkasını dönüp (karşısındaki oyuncuya tabiki, bize hep önlerini dönerler) o en acıklı konuşmasını yapan oyuncuyu.

Rebel Without A Cause da böyle, 1955'te James Dean'ın ölen efsaneler arasına katılmadan oynama fırsatı bulabildiği üç büyük filmden biri olarak beyazperdede yerini bulmuş. Elizabeth Taylor (o zamanlar genç olduğuna, hatta bir zaman diliminde gerçekten genç olmuş olabileceğine inanamıyorum hala gerçi, bu nesil onu hep kırış kırış bildi sonuçta) hamile olduğundan dolayı "Giant"ın çekimleri ertelenince James Dean de bir koşu gidip bizdeki ismiyle Asi Gençlik'i çevirivermiş. Yanında arz-ı endam eden bir 16 yaşının güzelliğinde Natalie Wood ile ekrandan buram buram İtalyanlığı kokan Sal Moreno ile birlikte, dünya kadar eski bir sorunu gözümüze bayram ettirircesine anlatarak hem de. Aile problemleri ya da problemli aileler ile bunun psikolojik etkileriyle boğuşmak zorunda kalan ergenler.

Hikaye bir gece vakti o ünlü sahneyle başlıyor. Jim Stark bir yolun ortasında kırık dökük birkaç oyuncak parçasının yanına uzanıyor. Ardından polis merkezinde buluyor kendini. Gecenin bir vakti sokakta reşit olmayan bir genç tek başına ve körkütük sarhoş bulununca ne yapılır? Tabiki çocuk bölümüne götürülür karakolun. Burada o gece babasıyla kavga edip evden kaçan Judy ve kuşları vurduğu için oraya getirilmiş Plato ile karşılaşıyoruz. Jim'in derdi, devamlı dır dır edip her şeyi karıştıran büyükannesi ve annesine gıkını çıkaramayan babası arasında kalıyor olması. Daha güçlü, daha örnek olacak bir baba figürü istiyor Jim yetişkinliğinin arifesinde. Ama o belaya bulaştıkça ailesi daha çok karışıyor ve yeni bir yere taşınmakta buluyor çözümü.

Judy ise babasından isteği ilgiyi göremeyen, her şeye "olur bu yaşta önemli değil" diyerek bakan annesinden de birşey alamayan bir kız. Evde babasının küçük kızı olarak kalmak istiyor. Ama ailesinden göremediği ilgiye karşılık da dışarıda kendini şımarık bir kız olarak gösteriyor. 

Plato lakaplı John Crawford ise babası annesiyle onu terk edip, annesi de kendini gezmelere tozmalara verince bakıcısıyla kocaman bir evde kalmış, sevgi yerine para görmüş üzgün bir çocuk sadece. Ama bunlar - pek çok kere gördüğümüzden biliriz ki- zehirli bileşenlerdir ve sonucu karakteri psikopatlığa vardıran şiddete ve tutarsızlığın alasına götürür. Nitekim John'a da aynı işlevler gördürtülüyor. Üstüne üstlük her zamanki kendini beğenmiş popüler çocukların bir araya geldikleri ve yeni çocuğu ezmeye çalıştığı çetemsi gruplar, bıçaklı kavgalar, araba yarışları, polisler, kovalamacalar eklenince hikayeye her şey tastamam oluyor.

Dean'in gözümüzün önüne her gelişinde, ekranda sürüp giden o  parçalanan, parçalandıkça mücadele eden, mücadele ettikçe büyüyen delikanlı anlatımı insana sanki sırf bunun için, bu anlar için gökten indirilmiş ve vazifesini gördükten hemen sonra vakit kaybettirmeden geri alınmış gibi geliyor.

"Öleceğim sahnenin çekildiği gün, James beni hiç gözünün önünden ayırmadı, devamlı iyi miyim diye kontrol ediyordu." demiş Sal Moreno daha sonra. Öyle zamanlardı işte Rebel Without A Cause zamanları. Her şeyin daha farklı olduğu zamanlar...

DIE WELLE (2008)

Wikipedia

Film, Almanya’da bir lisede proje haftası çerçevesinde bir hafta boyunca her bir öğretmenin bir konu anlatmasını ekrana taşıyor. Rainer Wenger öğretmenlerden biri ve proje haftasında “anarşizm” konusunu anlatmak istiyor. Çünkü kendisini bu konuya daha yakın hissediyor, ancak şansına ona anlatması için “otokrasi” konusu düşüyor. Rainer bundan önce hiç hoşlanmıyor, çünkü otokrasi hiç onaylamadığı, hatta kendi hayat görüşü içinde tümüyle karşı olduğu bir konu, ama sınıfta öğrencilerle konuya girdikçe işler hiç tahmin edemediği yerlere doğru gidiyor. Hem öğrencileri hem de onun için sonuçları çok değişik bir deneyim oluyor. 
Rainer önce her normal ders gibi, otokrasinin ne olduğunu sorarak ve tanımını yapmaya çalışarak konuya başlıyor. Herkesin kendi ait olduğu veya ait olarak gördüğü gruba göre belirttiği, yaptığı tanımlar var. Sınıfın kendini diğerlerinden daha bilgili gören entelektüel geçinenleri “monarşi gibi bir şey mi?” türü yakın cevaplar söylüyor. Sınıfın komik olarak görünenleri “kraterlerde yapılan araba yarışları mı?” diyerek görevlerini yerine getiriyorlar bir anlamda. Sınıfta, geneli itibariyle okulda böyle gruplar var. Kendi kendilerini adlandırmasalar da çevrelerinin öyle gördüğü ve kendilerinin de öyle görünmek istediği gruplar. Okul gazetesinde çalışan bilmişler, tiyatro oyunu çıkarmaya çalışanlar, siyah giyinip hayattan bıkmış gibi takılanlar, hiç bir gruba dahil olamayanlar, öne çıkanların arkasına saklananlar gibi. Tüm bu çeşitlilik gösteren grupların hepsine birden Rainer, otokrasi hakkında sorular yöneltiyor. “Nereye doğru gider? Nelere yol açar? Sebepleri nelerdir?” türünden sorulara kendi fikirlerini belirten öğrencilerin ardından konu Almanya’da yaşanmış en iyi örneğe – Hitler ve Nazi Almanya’sına – geldikten sonra Rainer tüm filmin en önemli sorusunu soruyor: “Peki bu bir daha yaşanır mı?” Herkes aralarındaki farklılıklara rağmen hemfikirdir: “Artık çok bilinçliyiz. Bir daha böyle bir şey olması mümkün değil.” Rainer bu noktada onlara bu otokratik yönetimin nasıl oluştuğunu anlatmaya başlıyor. Ama sözlerle değil, ne yaptığını fark ettirmeden aslında herşeyin nasıl da masum başlamış olabileceğini yaşatarak.

Öncelikle onlara disiplinin ve itaatin gücünü gösteriyor. Kaykılarak oturulmayacaktır, söz hakkı istemeden ve ayağa kalkmadan konuşulmayacak, sözünü dinledikleri otoriteye (yani kendisine) saygı gösterilecektir. Normalde hiç de kabul ettirilebilecek şeyler gibi görünmemesine rağmen, Rainer disiplinin gücüyle hepsine tek tek nasıl söz dinletebildiğini gösterir. Bu bir anlamda toplumsal eylem ile etkileşimin gücüdür. Önce öğretmenin sözünü dinleyenlerin bireysel güçleri dinlemeyenleri de etkiler ve bu etkileşim ile sınıfın geneli öğretmenin otoritesine uymaya başlar. Sonraki adım kendilerini birleştirecek bir düşünce yaratmaktır. Bu da başka bir grubun olduğunun ve onlara karşı durulması gerektiği düşüncesinin oluşturulması ile mümkündür. Bu yüzden diğer sınıfa – anarşi konusunu işlemekte olan sınıfa – karşı olduklarında anlaşırlar. Bu düşünce onları birleştirir, bir grup oldukları bilincini aşılar. Böylece dışarıda önceki düşünceleri ne olursa olsun, ait olmuş oldukları daha küçük ölçekli gruplar ne olursa olsun, artık birbirlerini diğer gruplardan koruyup kollama, birbirlerine arka çıkma durumuna gelirler.

Diğer adım aradaki farklılıkları ortadan kaldırıp, birey olmaya dair düşünceleri yok etmek ve kendini gruba ait hissetmenin tamamlanmasıdır. Bunun için tek tip beyaz gömlek giyme kararı alınır. Rainer kendilerine bir isim bulmayı önerir. Gömlek, isim derken iş paylaşımıyla simgeler yaratılmaya başlanır: isimlerine uygun bir logo, web sitesi ve en sonunda bir selamlaşma şekli. Simgelerin yaratılması ve kabullenilmesiyle grup artık kendi dışında da hızla yayılan bir güç haline gelir.

            Rainer’in otokrasi konulu derslerine katılan öğrencileri zaman zaman ders dışındaki ve zaman zaman da dersteki hareketleriyle birlikte tanıyoruz. Marco, Rainer’in antrenörü olduğu su topu takımının yıldız oyuncularından biri. Kendi ailesinden hiç memnun olmayan Marco, neredeyse tüm zamanını kız arkadaşı Karo’nun ailesiyle geçiriyor. Onun ailesini mükemmel aile olarak görüyor, Karo’nun babasını neredeyse kendi babası gibi kabul ediyor. Karo’nun ailesi çocuklarını yetiştirmede oldukça özgürlükçü denilebilecek bir yol benimsemişler. Toplumcu olmaktan ziyade daha çok bireyci düşünen ve çocuklarını da toplum içinde birer birey olarak var etmek üzere özgür yetiştirmişler. Bu durum Karo’da biraz kendini içinde bulunduğu her toplulukta öne çıkma, sözünü dinletme ve ezilmiş, sessiz olarak gördüklerine arka çıkma gururu şeklinde kendini göstermekte. Bu yüzden sınıfta yaratılan “Dalga” akımını sorgulamaya başlayanlardan birisi de o oluyor. Marco ise kız arkadaşının bu öne çıkan kişiliğinin ardında kendini geri planda tutmayı tercih eden, kendi düşünmeden onun kararlarına uyarak akışına bırakmayı seçmişken; Dalga ile birlikte kendini bir yere bir düşünceye ait hissetmeye başlıyor. Kendi gücünün ve kendi kararlarının, bu sayede de diğerleriyle – kız arkadaşı dışında anlaşabileceğini keşfettiği diğerleriyle – birlikte hareket ettiğinde hayatının diğer alanlarında da büyük bir potansiyeli olduğunu fark ediyor.

            Sınıftaki herkesin Rainer’in kurduğu bu Dalga’ya tepkisi ve katkısı değişiyor. Tamamen başından itibaren karşı olup, durumun nereye gittiğini fark eden Mona dersi bırakıyor. Bunun yanında ailesi tarafından fark edilmeyen ve gereksindiği ilgiyi göremeyen Tim ise kendini tamamen Dalga’ya kaptırıyor. Dalga, ona daha önce sahip olamadığı kimliği, grubu, saygıyı ve arkadaşları veriyor. Normalde tuhaf görülen, ezik duran, çok çabalamasına rağmen bir türlü istediği arkadaş grubuna dahil olamayan Tim, daha ilk dakikalarında Dalga’nın ve Rainer’in otoritesinin sağladığı güven verici aitlik hissine dört kolla sarılıyor. Film ilerledikçe Dalga’nın en sadık üyesi haline geliyor. Hatta bu anlamda kendini liderin korunmasına adayacak kadar ileri gidebiliyor. Tim’in bu sorgusuz sualsiz itaat etme isteği, büyük oranda ailesinin yarattığı boşluk ve sosyal çevresinde sağlayamadığı ilgisizlikten kaynaklanıyor. Tim karakterinde meydana gelen anominin etkisi kendini filmin sonunda gerçekleşen intiharla gösteriyor. Rainer’in Dalga hareketini sonlandırdığını ifade etmesi üzerine bu öğrencileri birleştiren toplumsal bütünlüğün dağılması, Tim’i de bir anda kendini bağlayan ve ait hissettiren kuralların yıkıldığına inandırıyor. Ağzına dayadığı silahın tetiğini çekerek de anomik intiharın bir örneğini sunmuş oluyor.

            Bu türden hiç bir düşüncesi olmayan sıradan bir öğrenci topluluğunu, böylesi bir şekilde faşizmle yönetilecek kadar bir araya getiren nedenlerin bu açıdan bakıldığında tek tek topluluğu oluşturan bireylerin, kendi kişisel durumlarının ve konumlarının yarattığı etkilerin birbirini tamamlaması ve etkilemesi olduğunu görüyoruz. Tiyatro çalışmalarında arkadaşlarına laf dinletemeyen , otokrasinin gücüne başvuruyor. Kendini geri planda tutan, etliye sütlüye karışmayan, grubun kendine sağladığı gücü ve desteği kullanarak yaptığı sporda başarılı oluyor. Toplumdan ve ailesinden dışlanmış olan, grubun içinde olduğunda kendine bir yer ve dostlar buluyor. Yani bir anlamda, bu bireylerin her birinin kendileriyle birlikte taşıdıkları zaaflar, eksikliğini hissettikleri şeylerin yarattığı boşluklar, hırsları vb. olmasa böyle bir grubun varlığına da ihtiyaç duymayacaklar. Güç timsalinin bile kişisel ezikliği, sonuna kadar karşı olduğu bir yönetim biçimine karşı kendini bırakmasına sebep oluyor. Rainer’in kendini karısına, meslektaşlarına karşı zayıf hissetmesi; öğrencilerin saygısına bayılmasına yol açıyor. Yönettikçe, sözünü dinlettikçe bundan daha çok zevk almaya başlıyor. Sonunda karısının da büyük etkisiyle olanları, yaptıklarının farkına vardığında Dalga’ya son vermek istiyor. Ama böylesi toplumsal hareketler liderlerini kaybettiklerinde bile takipçilerini vazgeçiremediklerinden, o da öğrencilere kendi kendilerine yaptıklarını göstermeye çalışıyor.

            “Dalga” inandığımızın aksine toplumsal birlikteliğimizin bilincimize ya da bildiklerimize bağlı olmadığını, aksine bizi birleştirebilecek ve bu yolla manipüle edebilecek başka normların da olduğunu gösteriyor.